Dinge vir ‘n kind? Liggaamsopvoeding in skole

Artikel gepubliseer met grafika op LitNet: Vandag en gister

Nuusbrief 786  13/02/2020

 

Deur Marietjie Warrington

 

 

CSE in sprevuur en die land gons …

Die bekendmaking van die departement van basiese onderwys se voorgestelde geskrewe lesplanne vir seksvoorligting by skole, Comprehensive Sexuality Education (CSE)  het die land aan die gons.

Sedert die inisiatief se bekendstelling is ‘n herrie ontketen en het wanbegrip, fopnuus en ‘n gebrek aan kommunikasie aansienlike negatiewe- en soms onakkurate persepsies geskep. 

CSE- inhoud verander nie

Volgens die departement se webtuiste is die aanvanklike leerplan, Comprehensive Sexuality Education (CSE), in 2000 ingestel as deel van lewensoriëntering en word dit nou met meer omskrywende lesplanne en werkboeke in geskrewe formaat beskikbaar gestel. Die departement bevestig dat niks van die oorspronklike inhoud verander is nie:

“CSE has been part of the curriculum since the year 2000. The change is that in 2015 the DBE developed Scripted lesson plans (SLPs) which are currently being tested in five provinces in order to strengthen teaching in schools. The SLPs are learner and teacher support materials that are designed to aid teachers and learners to address these important topics in a systematic manner.”

Volgens die departement is die CSE ‘n kurrikulum-gabaseerde proses van onderrig wat fokus op die aanleer van die kognitiewe, emosionele, fisiese en sosiale aspekte van seksualteit.

Program nog nie gefinaliseer

In ‘n verklaring wat die onderwysdepartement einde verlede jaar op hul webwerf uitgereik het, word dit duidelik gestel dat die program nog gefinaliseer moet word. Volgens inligting is die leerplan vir onderwysers ook nie afdwingbaar nie.

 

Jaco Deacon lewer kommentaar

Jaco Deacon, adjunk-hoof van die Federasie van Beheerliggame van Suid-Afrikaanse Skole (FEDSAS) sê demokratiese prosesse is gevolg alvorens die CSE in 2000 geïmplimeteer is.

“Die 2000- prosedure was ‘n volledige kurrikulumproses met openbare deelname waartydens vakbonde, belanghebbendes en etlike organisasies by betrokke was,” sê hy

Hy meen ook dat die huidige herrie veroorsaak is deur die voorlegging in die parlement sonder dat interne rolspelers of die publiek hiervan geweet het. Die kommunikasie was ook nie duidelik dat die  nuwe materiaal slegs bykomende bronne en hulpmiddels is nie en dat die voorgeskrewe lesplanne en werkboeke nie verpligte leermateriaal is nie.

“Hulle moes toe hoor dit is verpligtend en as ouers nie saamstem nie, moet hulle privaatskole toe. Opvoeders sal aangekla word as hulle dit nie aanbied nie.”

Proeftydperk nodig om lesse te toets

Die departement se proeflopie om die geskrewe lesplanne te toets, is reeds in volle swang. Provinsies met die hoogste voorkoms van MIV in die land naamlik die Wes-Kaap, Gauteng, die Vrystaat, Mpumalanga, KwaZulul en Natal is uitgesonder om deel te neem.

Terugvoer en evaluasie geskied op ‘n deurlopende grondslag, wat die CSE se uiteindelike lesinhoud sal bepaal.

‘n Keerdatum vir wanneer die proeftydperk eindig, is nog nie aangekondig nie en volgens die departement word die sillabus steeds ontwikkel en aangepas. Ouers en onderwysers wat nie by die proeflopie betrokke is nie, is genooi om insette oor die geskrewe lesplanne te lewer. Die program sal by alle skole ingestel word wanneer die owerheid daarmee tevrede is – ‘n finale besluit is nog nie geneem nie.

Departement poets bestaande program

Die toename in onder andere tienerswangerskappe, MIV/Vigs statistiek wat opwaarts neig en die meer as ‘n derde van seuns en meisies jonger as 17 wat deurloop onder seksuele geweld, het die department aangespoor om die bestaande CSE te poets.

Gepaste leerstof vir die onderskeie ouderdomsgroepe is onder leiding van die Department van Basiese Onderwys en kundiges saamgestel. Die United Nations Educational, Scientific and Cultural Oranization (Unesco), plaaslike en internasionale konsultante,  hoogaangeskrewe navorsers en ‘n raadgewende komitee het insette gelewer en monitor steeds die terugvoer.

Seksualiteitsopvoeding is nie seksopvoeding

Jongmense word deur dié kennis bemagtig, beskerm en ondersteun om in verantwoordelike volwassenes te ontwikkel. Dit poog om kinders en die jeug met vaardighede, kennis en positiewe gesindhede toe te rus vir die oorgang van kinderjare na grootmenswees.

Die leerplan fokus op seksualiteitsopvoeding, verhoudings, waardes en weerbaarheid. Slegs ouderdomsgepaste inligting is ingesluit. Daar is hoegenaamd nie sprake van seksopvoeding (inhoud wat geslagsomgang omskryf) nie, sê die departement.

Tussen tien en twaalf jaar

Vir leerders tussen tien en 12 jaar oud is lesse saamgestel wat op veiligheid fokus – wat kanse verklein dat kinders slagoffers word van seksuele mishandeling, seksuele voorbereiding en afknouery (bulliegedrag) Kinders leer om seksuele misbruik te identifiseer en hoe om dit aan te meld.  Respek vir eie liggaam en die van ander is ingesluit

Tussen 13 en 15 jaar

Leerders tussen 13 en 15 jaar word aangemoedig om te wag alvorens hulle seksueel aktief raak. In die fase word die voorkoming van swangerskap en MIV behandel. Antiretrovirale medikasie en die verkryging daarvaan word bespreek. Ander seksuele-oordraagbare siektes word in die fase belig. Dit dek ook “veilige seks” vir jongmense wat reeds seksueel aktief is en dui aan waar om hulp te kry in die geval van verkragting.

Tussen 16 en 18 jaar

Vir leerlinge tussen 16 en 18 jaar oud word aandag toegespits op keuses, rolmodelle, menshandel, persoonlike aksieplanne en die vervulling van toekomsplanne.

Die departement reël inligtingsessies

In Januarie het die departement onder andere ‘n reeks konsultasies gereël om misleidende inligting, fopnuus en wanopvattings op te klaar. Tradisionele en geestelike leiers het in Pretoria die geleentheid gekry om aan gesprekke deel te neem. Dr Granville Whittle, die adjunk-direkteurgeneraal: versorging en ondersteuningsdienste van die onderwysdepartement, het geestelike leiers uitgedaag:

“You cannot object to CSE if you did not study the curriculum. So read it and let’s have an informed discussen. This does not have to be the end of the conversation.”

Ds Nioma Venter lewer kommentaar

Ds Nioma Venter, predikant in sinodale diens van die diensgroep Diaconi (PSD), ondervoorsitter van die Algemene Sinode en waarnemer by die konsultasie, meen die kerk word uitgedaag om in die lig van huidige omstandighede in die land (tienerswangeskappe, seksuele geweld en toename in MIV-syfers) toenemend by waardevorming betrokke te raak en in besonder kinders hierin te begelei.

 “Die debat het beklemtoon dat kinders geweldig blootgestel is. Bemagtigting met waardes, kennis, vaardighede en ondersteuning hoop om ‘n verskil te maak.”

Oor die mistastings van kurrikuluminhoud sê sy:

Dit blyk dat allerhande mistastings oor die kurrikuluminhoud die rondte doen. ‘n Goeie voorbeeld is die onderrig oor masturbasie wat oënskynlik in die lesplanne sou wees. Die waarheid is dat dié tema onder die hofie risiko-gedrag opgeneem is en slégs in die opvoeder se gids voorkom.

Kritici grafiese lesplanne en sagte pornografie

Sommige kritici meen van die lesplanne is te grafies en koppel dit selfs aan “sagte pornografie.” Die Suid-Afrikaanse Onderwysunie (SAOU) beskou dié lesplanne ook nie as ouderdomsgepas nie.

Badisa, ‘n gesamentlike bedieningsaksie van die NG Kerk (Wes-Kaap en die VGKSA (Kaapland) stem nie noodwensdig saam nie. In hul hoedanigheid as geregistreede kinderbeskemingsorganisasies is drie van hul spesialiste gevra om die CSE-kurrikulum te bestudeer. Hulle bevind:

* Die kurrikulum is wetenskaplik akkuraat en leer kinders om korrekte terminologie te gebruik.

* In die meeste gevalle is die materiaal ouderdomsgepas; spreek dit kritieke scenarios aan waarin kinders die geleentheid gegun word om te oefen om positiewe keuses te maak en begrip te ontwikkel vir die gevolge van hul keuses.

UNESCO lewer kommentaar

Me Buyiswa Mpini, nasionale programbeampte van Unesco het tydens dié inligtingsessie in Pretoria die opbouende waarde van die program beklemtoon. Leerders word meer aangemoedig om gr 12 te voltooi, het sy gesê.

 Seksualiteit en waarom is dit belangrik

Seksualiteit is een van die mens se fundamentele dryfvere wat emosies, gedagtes en gedrag beïnvloed en in ‘n bepaalde rigting stuur. Kortom, dit omskryf wie en wat ons is en vorm die kern van menswees. Om die redes is sinvolle en eerlike leiding vir die jongklomp van die grootste belang.

Die Departement van Basiese Onderwys se beoogde seksvoorligting by skole, geskrewe leerplan vir onderwysers en werkboeke vir leerders kan hier lig in die tonnel skyn. Die klaskamer is ook by uitstek die aangewese plek om die inligting oor te dra.

  • Proefeksemplare van lesplanne vir leerlinge in gr.4 tot gr.12 is beskikbaar op die departement se webwerf: education.gov.za
  • Konstruktiewe kritiek oor lesinhoud na bestudering van die materiaal kan gerig word aan: S@dbe.gov.za en cc mpini.b@dbe.gov.za